Ο Σταύρος Τορνές συνθέτει ένα κινηματογραφικό δοκίμιο για τον Ν. Καββαδία.


ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ


Με έναν κύκλο προβολών αφιερωμένων στις «Σελίδες από την ελληνική λογοτεχνία» άρχισαν στον κινηματογράφο Απόλλων Filmcenter Cinemax Class οι φετινές «Κυριακάτικες Συναντήσεις με το Σινεμά της Λογοτεχνίας», που διοργανώνουν από κοινού το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου και το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου.

To πρόγραμμα της Κυριακής 20 Νοεμβρίου περιλαμβάνει τέσσερα εξαιρετικά όσο και δυσεύρετα τηλεοπτικά πορτρέτα Eλλήνων συγγραφέων, σκηνοθετημένα από τους Σταύρο Τορνέ, Τάκη Χατζόπουλο και Γιώργο Εμιρζά.
Για τον ποιητή Νίκο Καββαδία (25’, 1982)
Σκηνοθεσία: Σταύρος Τορνές, Παραγωγή: CINETIC (Έγχρωμο, 49'). Ημερομηνία πρώτης προβολής: 19.5.1982.
Ο Σταύρος Τορνές, ο πρόωρα χαμένος, αινιγματικός ποιητής του ελληνικού κινηματογράφου, συνθέτει ένα κινηματογραφικό δοκίμιο πάνω στην ποίηση του Νίκου Καββαδία. Η ταινία προβλήθηκε στο πλαίσιο της εκπομπής «Παρασκήνιο», στην ΕΡΤ, το 1982.

Ο Νίκος Καββαδίας γεννήθηκε το 1910 σε μια μικρή πόλη της Μαντζουρίας, κοντά στο Χαρμπίν, από γονείς Έλληνες από την Κεφαλονιά. Όταν ήταν μικρός, η οικογένειά του γύρισε στην Ελλάδα. Από το 1921 ως το 1932 τελείωσε το Δημοτικό και μετά το Γυμνάσιο, στον Πειραιά. Μαθητής του Δημοτικού, έγραψε τα πρώτα του ποιήματα. Το 1929 πήγε υπάλληλος σε ναυτικό γραφείο και λίγους μήνες αργότερα μπάρκαρε ναύτης σε φορτηγό. Για μερικά χρόνια συνέχισε να φεύγει με τα φορτηγά, να γυρίζει πίσω ταλαιπωρημένος και αδέκαρος για να ξαναφύγει σε λίγο. Ώσπου αποφάσισε να πάρει το δίπλωμα του ασυρματιστή. Αρχικά ήθελε να γίνει καπετάνιος, μα είχε ήδη χάσει αρκετά χρόνια στις περιπλανήσεις του και το δίπλωμα του ασυρματιστή ήταν πιο σύντομη λύση. Το πήρε το 1939 -ξέσπασε όμως ο Β’ Παγκόσμιος πόλεμος, πήγε στρατιώτης στην Αλβανία και έμεινε ξέμπαρκος στην Αθήνα, τα χρόνια της Κατοχής. Ξαναμπαρκάρησε το 1944 και ταξίδεψε αδιάκοπα, σαν ασυρματιστής, σ’ όλο τον κόσμο ως το Νοέμβριο του 1974- τρεις μήνες πριν απ’ το θάνατό του, από εγκεφαλικό επισόδιο, τον Φεβρουάριο του 1975.
Τόποι και εικόνες του Κώστα Ταχτσή (30’, 1982)
Σκηνοθεσία: Τάκης Χατζόπουλος, Κάμερα: Γιάννης Δασκαλοθανάσης, Έρευνα: Τέτα Παπαδοπούλου, Ήχος: Μανώλης Λογιάδης, Μοντάζ: Δέσπω Μαρουλάκου, Παραγωγή: CINETIC (Έγχρωμο, 30'). Ημερομηνία πρώτης προβολής: 4.8.1982.

Ένα πορτρέτο του Κώστα Ταχτσή, μια πρωτοπρόσωπη αφήγηση «από τη χαμηλή σκοπιά» και μια περιδιάβαση στους τόπους και τις εικόνες του συγγραφέα.

Ο Κώστας Ταχτσής γεννήθηκε το 1927 στη Θεσσαλονίκη, από πατέρα που καταγόταν από την Ανατολική Ρωμυλία. Σε ηλικία επτά ετών μετά από τον χωρισμό των γονιών του έφυγε για την Αθήνα με τη γιαγιά του, όπου πέρασε τα μαθητικά και εφηβικά του χρόνια. Γράφτηκε στη νομική σχολή, όπου φοίτησε για δυο χρόνια. Το 1947 κατατάχτηκε στο στρατό και έφτασε ως το βαθμό του ανθυπολοχαγού. Στη συνέχεια εργάστηκε ως γραμματέας του αμερικανού επόπτη στο υδροηλεκτρικό έργο του Λούρου. Το 1951 εξέδωσε την πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο Ποιήματα. Ακολούθησαν οι συλλογές Συμφωνία του «Μπραζίλιαν» (1954) και Καφενείο «Το Βυζάντιο» (1956), ενώ την ίδια εποχή συνδέθηκε φιλικά με τους Οδυσσέα Ελύτη, Νίκο Γκάτσο, Αντρέα Εμπειρίκο. Από την άνοιξη του 1956 ως τον Δεκέμβρη του 1964 έζησε σχεδόν αδιάκοπα στη Δυτική Ευρώπη, Αυστραλία και ΗΠΑ, με ενδιάμεσες επιστροφές στην Ελλάδα. Στην περίοδο αυτή μπάρκαρε σε δανέζικο φορτηγό πλοίο προς τη Γερμανία, συνεργάστηκε στα γυρίσματα της ταινίας Το παιδί και το δελφίνι ως βοηθός σκηνοθέτη, τέλεσε χρέη μάνατζερ σε περιοδεία του πιανίστα Τόνι Γεωργίου στην Αφρική, εργάστηκε ως υπάλληλος εμπορικού καταστήματος και σιδηροδρομικός υπάλληλος στην Αυστραλία. Το 1960 ξεκίνησε για το γύρο της Ευρώπης με βέσπα, γράφοντας Το τρίτο στεφάνι, το οποίο ολοκλήρωσε στην Αυστραλία, κατά τη διάρκεια δεύτερης εκεί παραμονής του και το έστειλε στην Ελλάδα για εκτύπωση. Το έργο απορρίφθηκε ως ακατάλληλο και ο Ταχτσής το τύπωσε με δικά του έξοδα στην Αθήνα το 1962. Δυο μήνες μετά έφυγε για την Αμερική, όπου έμεινε ως το τέλος του 1964. Μετά την οριστική επιστροφή του στην Αθήνα έλαβε μέρος στη συντακτική επιτροπή του περιοδικού Πάλι (1964-67), μαζί με τους Νάνο Βαλαωρίτη, Μαντώ Αραβαντινού, Γιώργο Μακρή, και εργάστηκε ως ξεναγός και μεταφραστής (μετέφρασε κυρίως θεατρικά έργα, Αριστοφάνη, Εντουάρντο ντε Φίλιππο, Ατάυντε, κ.ά.). Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας συνυπέγραψε τη Δήλωση των 18 κατά της χούντας και της λογοκρισίας και διώχτηκε από την Ασφάλεια. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του σχεδόν εγκατέλειψε το γράψιμο. Δηλωμένος ομοφυλόφιλος, ο Κώστας Ταχτσής δολοφονήθηκε άγρια υπό ανεξιχνίαστες συνθήκες στο σπίτι του στον Κολωνό, το 1988, σε ηλικία εξηνταενός χρόνων.

Όπως έγραψε ο συν-εκδότης του περιοδικού Πάλι Νάνος Βαλαωρίτης, «Η ζωή του Κώστα Ταχτσή ήταν μια τέτοια αγωνιώδης αναζήτηση, έμμονη, φανατική, επίμονη, της πιο επαίσχυντης αλήθειας, ώστε να βγει από αυτήν το λουλούδι μιας μοναδικής γραφής. [...] Και, παρόλο που ήταν με κάποιον τρόπο αριστοφανικός, δεν ήταν ποτέ παρωδικός. Παρωδία ήταν η ζωή του. Εκεί έπαιζε θέατρο, ενώ το γράψιμο ήταν στα ίσια, σοβαρή υπόθεση, που δε χωρούσε θεατρινισμούς.»

Νικόλας Κάλας Ι (15’,1978) και Νικόλας Κάλας ΙΙ (28’,1985)
Σκηνοθεσία: Γιώργος Εμιρζάς, Παραγωγή: ΕΡΤ.

Δύο εξαιρετικά σπάνιες ταινίες του Γιώργου Εμιρζά πάνω σε μια εξέχουσα μορφή του υπερρεαλισμού στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Στην πρώτη από αυτές, εμφανίζονται, εκτός από τον ποιητή, να μιλούν για το έργο του η Μαντώ Αραβαντινού, ο Αλέξανδρος Αργυρίου, ο Βαγγέλης Χατζηβασιλείου, κ.ά.

«Πάντοτε με συκοφάντησαν στην Αθήνα: πώς να πιστέψουν πως ο συγγραφέας του Foyers d’ Incendie θα πήγαινε εθελοντής στον πόλεμο; Η στάση μου δεν είναι ενός επικούριου αλλά ενός στωικού με τη διευκρίνηση πως το να δείχνεις επικούριος στην εποχή μας είναι ο μόνος τρόπος να είσαι στωικός. Μόνο οι επικούριοι παραμένουν πάνω από αυτόν τον όχλο. Αφού αγαπάς τόσο τη Γαλλία γιατί δεν πας κι εσύ να πεθάνεις για την Αγγλία; [...] Μελετάω την πορτογαλική τέχνη προπάντων το style mamélien που είναι πολύ εκπληκτική. Θα δούμε τραγικά γεγονότα αλλά επίσης, ας το ελπίσουμε, και μεγαλειώδη γεγονότα, εκτός αν ο πόλεμος λήξει άδοξα- αλλά αυτό είναι αδύνατο.
Préparons dès à présent l’ esprit d’ après - guerre!! (σ.σ.: Ας προετοιμάσουμε από τώρα το πνεύμα του μεταπολέμου!!)»

(από καρτ ποστάλ που έστειλε από την Πορτογαλία ο Νικόλαος Κάλας στον Γιώργο Θεοτοκά, με ημερομηνία 28.10.1939)

Οι ταινίες του κύκλου για την Ελληνική λογοτεχνία περιλαμβάνουν, επίσης, μια επόμενη Κυριακή αφιερωμένη σε μικρού μήκους ταινίες που εμπνέονται από τη σύγχρονη ελληνική ιστορία, μεταφρασμένη ως προσωπικό βίωμα.

Το πλήρες πρόγραμμα των προβολών, οι οποίες θα διαρκέσουν μέχρι τον Απρίλιο του 2006, έχει ως εξής:

Α. Κύκλος: Σελίδες από την ελληνική λογοτεχνία

27 Νοεμβρίου
- Ύψωμα 33 του Δημήτρη Κουτσιαμπασάκου, Πέρα από τις φράουλες του Ανέστη Χαραλαμπίδη, Ο τελευταίος ταμπάκος του Λευτέρη Δανίκα

Β. Κύκλος: Η δύναμη του πεπρωμένου

4 Δεκεμβρίου
- Όταν πετούν οι γερανοί του Μίχαελ Καλατοσβίλι (συγγραφέας: Βίκτωρ Ροζώφ)
11 Δεκεμβρίου
- Ο ταχυδρόμος χτυπάει πάντα δυό φορές του Τάι Γκαρνέτ (συγγραφέας: Τζέιμς Μ. Κέην)
18 Δεκεμβρίου
- Βύρων: μπαλλάντα για έναν δαίμονα του Νίκου Κούνδουρου (συγγραφέας: Λόρδος Βύρων)

Γ. Κύκλος: «Όπως ο έρωτας το βιβλίο μου δεν πεθαίνει» (Umberto Eco)

15 Ιανουαρίου
- Οι κυρίες του δάσους της Βουλώνης του Ρομπέρ Μπρεσόν (συγγραφέας: Ντενίς Ντιντερό)
22 Ιανουαρίου
- Μια μέρα στην εξοχή του Ζαν Ρενουάρ (συγγραφέας: Γκυ ντε Μωπασάν)
29 Ιανουαρίου
- Τα τρομερά παιδιά του Ζαν Κοκτώ (συγγραφέας: Ζαν Κοκτώ)
5 Φεβρουαρίου
- Το κορίτσι με το μαργαριταρένιο σκουλαρίκι του Πήτερ Γουέμπερ (συγγραφέας: Τρέισι Σεβαλιέ)

Δ. Κύκλος: Ο σύντομος εικοστός αιώνας

12 Φεβρουαρίου
- Οι ώρες, του Στήβεν Ντάλτρυ (συγγραφέας: Μάικλ Κάνιγκχαμ, Βιρτζίνια Γουλφ)
19 Φεβρουαρίου
- Πέρυσι στο Μάριενμπαντ του Αλέν Ρεναί (σενάριο: Αλέν Ρομπ-Γκριγιέ)
26 Φεβρουαρίου
- Μετέωρο και σκιά του Τάκη Σπετσιώτη (ποιητής: Ναπολέων Λαπαθιώτης)
12 Μαρτίου
- Escape to life του Βίλαντ Σπεκ (συγγραφέας: Κλάους Μαν)
19 Μαρτίου
- Με τα μάτια στραμμένα στη στεριά της Κατερίνας Πατρώνη (ποιητής: Νίκος Καββαδίας)
26 Μαρτίου
- Ο Μπαλζάκ και η μικρή κινέζα ράφτρα του Ντάι Σούτζι (συγγραφέας: Ντάι Σούτζι)

Ε. Κύκλος: Ταυτότητα/ ετερότητα («Αγαπάμε το διαφορετικό»)

2 Απριλίου
- Ο αδελφός του του Πατρίς Σερώ (συγγραφέας: Φιλίπ Μπεσόν)
9 Απριλίου
- Spider του Ντέιβιντ Κρόνενμπεργκ (συγγραφέας: Πάτρικ Μακ Γκραθ)
16 Απριλίου
- Περιμένοντας τα σύννεφα της Γεσίμ Ουστάογλου (συγγραφέας: Γεώργιος Ανδρεάδης)
30 Απριλίου
- Η μητέρα μου του Κριστόφ Ονορέ (συγγραφέας: Ζωρζ Μπατάιγ)