Αρχείο Ελλήνων Λογοτεχνών
Λαπαθιώτης Ναπολέων
Τόπος Γέννησης:Αθήνα
Έτος Γέννησης:1888
Έτος Θανάτου:1944
Λογοτεχνικές Κατηγορίες:Ποίηση
Θέατρο - Σενάριο
Μετάφραση

Βιογραφικό Σημείωμα

ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ (1888-1944)


Ο Ναπολέων Λαπαθιώτης γεννήθηκε στην Αθήνα, γιος του Λεωνίδα Λαπαθιώτη, αξιωματικού του ελληνικού στρατού με καταγωγή από την Κύπρο, που έφτασε ως το βαθμό του στρατηγού και έγινε υπουργός Στρατιωτικών μετά από συμμετοχή του στο κίνημα στο Γουδί, και της Βασιλικής Παπαδοπούλου, ανιψιάς του Χαρίλαου Τρικούπη. Σε ηλικία δέκα ετών μετακόμισε με την οικογένειά του στο Ναύπλιο, όπου τέλειωσε το σχολείο, έμαθε αγγλικά, γαλλικά και ιταλικά, ενώ παρακολούθησε επίσης μαθήματα πιάνου και ζωγραφικής. Το 1905 γράφτηκε στη Νομική Σχολή της Αθήνας, από όπου αποφοίτησε κανονικά, δεν άσκησε όμως ποτέ το επάγγελμα του δικηγόρου. Την ίδια χρονιά κι ενώ ήταν μόλις δεκαεφτά χρόνων δημοσίευσε στο Νουμά το ποίημα Έκσταση. Το 1907 υπήρξε ιδρυτικό μέλος του ποιητικού περιοδικού Ηγησώ, στα δέκα συνολικά τεύχη του οποίου δημοσίευσε δεκαέξι ποιήματα ως το 1908, οπότε το περιοδικό έκλεισε και ο Λαπαθιώτης άρχισε τη λογοτεχνική και δημοσιογραφική συνεργασία του με την εφημερίδα Εσπερινή και το περιοδικό Ελλάς του Σ.Ποταμιάνου. Τον ίδιο χρόνο γνωρίστηκε με το Χρηστομάνο και το Σικελιανό. Ακολούθησαν συνεργασίες του με τα περιοδικά Δάφνη και Ανεμώνη (1909-1910) με την εφημερίδα Ελεύθερο Βήμα (από το 1924) με το περιοδικό Η Διάπλασις των παίδων (1925), με το περιοδικό Μπουκέττο (1931), με τη Νέα Εστία (1933 - όπου δημοσίευσε μεγάλο μέρος του λογοτεχνικού του έργου), την Πνευματική Ζωή (1938) και τα Νεοελληνικά γράμματα (1940). Το 1917 συμμετείχε στο κίνημα της Εθνικής Άμυνας και υπηρέτησε ως έφεδρος ανθυπολοχαγός κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων. Μετά τα Νοεμβριανά γεγονότα του 1920 κατέφυγε για λίγο καιρό με την οικογένειά του στην Αίγυπτο, όπου γνωρίστηκε με τον Καβάφη. Το 1937 πέθανε η μητέρα του και τρία χρόνια αργότερα ο πατέρας του, ο θάνατος του οποίου είχε καταλυτική επίδραση στη ζωή του ποιητή. Η μοναδική ποιητική συλλογή που εξέδωσε ήταν η Τα πρώτα ποιήματα (1939). Εθισμένος στις ναρκωτικές ουσίες αναγκάστηκε να ξεπουλήσει τη βιβλιοθήκη του και αυτοπυροβολήθηκε το 1944 στο σπίτι του στα Εξάρχεια. Ο Ναπολέων Λαπαθιώτης ξεκίνησε την ενασχόλησή του με την ποίηση με σαφείς επιρροές από το ρεύμα του αισθητισμού (νεανικά του πρότυπα στάθηκαν οι Walter Pater και Oscar Wilde). Δημοσίευσε μανιφέστα για τον αισθητισμό και προσπάθησε να αντιδράσει στο ασφυκτικά συντηρητικό κλίμα της εποχής του με τολμηρούς στίχους και προκλητικές εμφανίσεις. Η θλίψη που χαρακτήριζε τη ζωή του τον οδήγησε στα τελευταία χρόνια του σε συμβολιστικές επιλογές με έντονα μελαγχολικό τόνο και σταθερή πάντα την επιμελημένη μορφή των ποιημάτων του. Έγραψε επίσης λογοτεχνικές μεταφράσεις και θεατρικά έργα (Νέρων ο τύραννος[1900], Η τιμή της συζύγου [1901], Τα μεσάνυχτα ως το γλυκοχάραμα [1908]) και ασχολήθηκε με το λογοτεχνικό δοκίμιο και τη μουσική σύνθεση.
1. Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη βλ. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ., Παναγιώτου Γιώργος, «Ο Ναπολέων Λαπαθιώτης και η εποχή του. Χρονολογικός πίνακας», Η λέξη33, 3-4/1984, σ.238-247, Παληοδήμου Αλίκη, «Ναπολέων Λαπαθιώτης: Χρονοβιογραφία», Διαβάζω95, 30/5/1984, σ.12-17, Κόρφης Τάσος, Ναπολέων Λαπαθιώτης• Συμβολή στη μελέτη της ζωής και του έργου του. Αθήνα, Πρόσπερος, 1985, Κωστίου Κατερίνα, «Λαπαθιώτης Ναπολέων», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό5. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1986, και Λαπαθιώτης Ναπολέων, Η ζωή μου · Απόπειρα συνοπτικής αυτοβιογραφίας · Φιλολογική επιμέλεια Γιάννης Παπακώστας. Αθήνα, Στιγμή, 1986.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία



• Άγρας Τέλλος, «Λαπαθιώτης Ναπολέων», Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια15. Αθήνα, Πυρσός, 1931.
• Άγρας Τέλλος, «Έργον τέχνης», Νέα Εστία35, ετ.ΙΗ΄, 1η/1/1944, αρ.398, σ.96-99.
• Βαρίκας Βάσος, «Ένας νεορομαντικός. Ναπολέων Λαπαθιώτης: Ποιήματα», Συγγραφείς και κείμεναΑ΄ (1961-1965), σ.284-288. Αθήνα, Ερμής, 1975 (πρώτη δημοσίευση στην εφημερίδα Το Βήμα, 17/6/1965).
• Βάρναλης Κώστας, Αισθητικά – ΚριτικάΒ΄, σ.271. Αθήνα, Κέδρος, 1958.
• Δικταίος Άρης, «Τα ευρισκόμενα», Νέα ΕστίαΟΕ΄, 15/3/1964, σ.382-389.
• Δικταίος Άρης (επιμέλεια), Ναπολέων Λαπαθιώτης · Τα ποιήματα. Αθήνα, Φέξης, 1964.
• Δικταίος Άρης, Ναπολέων Λαπαθιώτης (Η ζωή του - Το έργο του). Αθήνα, Γνώση, 1984.
• Κόρφης Τάσος, Ναπολέων Λαπαθιώτης• Συμβολή στη μελέτη της ζωής και του έργου του. Αθήνα, Πρόσπερος, 1985.
• Κωστίου Κατερίνα, «Λαπαθιώτης Ναπολέων», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό5. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1986.
• Μαλάνος Τίμος, Αναμνήσεις ενός Αλεξανδρινού, σ.233. Αθήνα, Μπουκουμάνης, 1971.
• Μπαστιάς Κωστής, «Συνέντευξη με τον Λαπαθιώτη», ΕβδομάςΔ΄, 4/4/1931, σ.906.
• Παναγιώτου Γιώργος Α. - Τάσος Κόρφης - Ντίνος Χριστιανόπουλος, «Βιβλιογραφικά στο Λαπαθιώτη», ΔιαγώνιοςΕ΄ (Θεσαλονίκη), 4-6/1969, αρ.18, σ.72-81.
• Παπανικολάου Μήτσος, «Ναπολέοντος Λαπαθιώτη: Ποιήματα», Νέα Εστία28, ετ.ΙΔ΄, 1η/8/1940, αρ.327, σ.968-970.
• Παπατσώνης Τ.Κ., «Ο Λαπαθιώτης μετέωρο και σκιά», Νέα Εστία35, ετ.ΙΗ΄, 1η/1/1944, αρ.398, σ.86-95.
• Παράσχος Κλέων, «Ναπολέων Λαπαθιώτης», Νέα Εστία35, ετ.ΙΗ΄, 1η/1/1944, αρ.398, σ.80-85.
• Πιερίδης Γιάγκος, «Ναπολέων Λαπαθιώτης: Τα τελευταία του χρόνια», Φιλολογική Πρωτοχρονιά 1947, σ.93.
• Στεργιόπουλος Κώστας, «Ένας αθηναίος Ντόριαν Γκρέυ· Ο Ναπ. Λαπαθιώτης και η ποίησή του», Νέα ΕστίαΟΕ΄, 15/3/1964, αρ.881 (τώρα και στον τόμο ΠεριδιαβάζονταςΑ΄· Από τον Κάλβο στον Παπατσώνη, σ.126-139. Αθήνα, Κέδρος, 1982.
• Τριβιζάς Σωτήρης, «Δέκα και ένα άγνωστα σιχουργικά γυμνάσματα του Λαπαθιώτη», Πόρφυρας69 (Κέρκυρα), 4-6/1994, σ.149-157.
• Χάρης Πέτρος, Κριτική για τα Ποιήματα, Πρωία, 17/5/1940.
• Χάρης Πέτρος, «Ένα χρέος», Νέα Εστία35, ετ.ΙΗ΄, 1η/1/1944, αρ.398, σ.100-101.
• Χατζίνης Γιάννης, «Το δράμα του Ναπ.Λαπαθιώτη», Η Καθημερινή, 1/12/1954.
• Χουρμούζιος Αιμίλιος, Κριτική για τα Ποιήματα, Η Καθημερινή, 15/1/1940.
• Χριστιανόπουλος Ντίνος, Δοκίμια, σειρά πρώτη, σ.24. Θεσσαλονίκη, Διαγώνιος, 1965.
Αφιερώματα περιοδικών
• Η Λέξη33, 3-4/1984.
• Νέα Εστία35, 1η/1/1944, αρ.398.
• Διαγώνιος1, ετ.2, 1/1959.
• Νέα Εστία75, 15/3/1964, αρ.881.
• Νέα Σύνορα6, 3-6/1970.
• Νέα Σύνορα7, 7-9/1970.
• Διαβάζω95, 30/5/1984.

Εργογραφία


(πρώτες αυτοτελείς εκδόσεις)

Ι.Ποίηση
• Τα πρώτα ποιήματα· Επιλογή. Αθήνα, Πυρσός, 1939.
• Τα ποιήματα · Εισαγωγή, σχόλια, παρουσίαση Άρη Δικταίου. Αθήνα, Φέξης, 1964.
ΙΙ.Μεταφράσεις
• H.G. Wells, Η μηχανή που τρέχει μες στο χρόνο. Αθήνα, Βασιλείου, 1921.
• Gide Andre, Όσκαρ Ουάιλντ. Αθήνα, Φλόγα, 1944.
ΙΙΙ.Θέατρο
• Νέρων ο τύραννος · Δράμα εις δύο πράξεις. Αθήνα, 1901.
ΙV. Αυτοβιογραφικά κείμενα
• Η ζωή μου · Απόπειρα συνοπτικής αυτοβιογραφίας · Φιλολογική επιμέλεια Γιάννης Παπακώστας. Αθήνα, Στιγμή, 1986.
V. Συγκεντρωτικές εκδόσεις
• Τα Ποιήματα• Εισαγωγή, σχόλια, παρουσίαση Άρης Δικταίος. Αθήνα, Φέξης, 1964.

Επιπλέον Πληροφορίες

Αρχείο του λογοτέχνη υπάρχει στο Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (Ε.Λ.Ι.Α.)


Νέα αναζήτηση