Αρχείο Ελλήνων Λογοτεχνών
Κουμανταρέας Μένης
Τόπος Γέννησης:Αθήνα
Έτος Γέννησης:1931
Λογοτεχνικές Κατηγορίες:Πεζογραφία
Μετάφραση

Βιογραφικό Σημείωμα

ΜΕΝΗΣ ΚΟΥΜΑΝΤΑΡΕΑΣ (1931)


Ο Μένης Κουμανταρέας γεννήθηκε στην Αθήνα, γιος του τραπεζικού και χρηματιστή Αντώνη Κουμανταρέα. Το 1948 έζησε για έξι μήνες κοντά στον αδερφό του πατέρα του στο Λονδίνο, όπου ήρθε σε επαφή με την εκεί πολιτιστική κίνηση. Τον επόμενο χρόνο αποφοίτησε από το Πρότυπο Λύκειο Αθηνών και τη συνέχεια σπούδασε νομικά και φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία στο ναυτικό και εργάστηκε για είκοσι χρόνια υπάλληλος ναυτιλιακών και ασφαλιστικών εταιρειών. Το 1972 σπούδασε με υποτροφία στο Βερολίνο για έξι μήνες. Σήμερα (1988) ζει στην Αθήνα. Στη λογοτεχνία πρωτοεμφανίστηκε το 1962 με την έκδοση της συλλογής διηγημάτων Τα μηχανάκια. Κείμενά του δημοσιεύτηκαν σε πολλά λογοτεχνικά περιοδικά, όπως τα Εκλογή, Επιθεώρηση Τέχνης, Τραμ, Ηριδανός, Ο Ταχυδρόμος, Οδός Πανός, η λέξη και άλλα. Κατά τη διάρκεια της απριλιανής δικτατορίας πήρε μέρος στην αντιστασιακή έκδοση 18 κείμενα και οδηγήθηκε τέσσερις φορές σε δίκη για το έργο του Το αρμένισμα. Τιμήθηκε με το κρατικό βραβείο διηγήματος (1967 για το Αρμένισμα) και το κρατικό βραβείο μυθιστορήματος (1975 για τη Βιοτεχνία υαλικών). Είναι ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων και από το 1982 ως το 1986 ήταν μέλος του Δ.Σ. της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Έργα του μεταφράστηκαν στα αγγλικά, γαλλικά και γερμανικά. Ο Μένης Κουμανταρέας τοποθετείται χρονολογικά στη λεγόμενη δεύτερη μεταπολεμική γενιά της ελληνικής πεζογραφίας. Η γραφή του κινείται στα όρια ανάμεσα στον κοινωνικό ρεαλισμό με έμφαση στην απεικόνιση των αλλοτριωτικών κοινωνικών μηχανισμών και την ποιητική έκφραση του αισθήματος της φθοράς και της χαμένης αθωότητας της νεανικής ηλικίας.
1. Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του Μένη Κουμανταρέα βλ. Γιαλουράκης Μανώλης, «Κουμανταρέας Μένης», Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας9. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ., Ζήρας Αλέξ., «Κουμανταρέας Μένης», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό5. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1986 και Καρβέλης Τάκης, «Μένης Κουμανταρέας», Η μεταπολεμική πεζογραφία · Από τον πόλεμο του ’40 ως τη δικτατορία του ‘67Δ΄ ,σ.268-296. Αθήνα, Σοκόλης, 1988.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία



• Απέργης Παντελής, «Μένης Κουμανταρέας», Τρεις σύγχρονοι πεζογράφοι· Κουμανταρέας, Ταχτσής, Ξένος, σ.13-42. Αθήνα, Γνώμη, 1982.
• Αφρουδάκης Άγγελος, «Πέρα απ’ τη ρομαντική παράδοση της πεζογραφίας μας», Διαβάζω180, 9/12/1987, σ.91-94.
• Βαρίκας Βάσος, «Η πεζογραφία της εφηβείας. Μένη Κουμανταρέα: Τα μηχανάκια (διηγήματα) – Ηρώ Παπαβασιλείου: Πορθμεία (νουβέλα)», Συγγραφείς και κείμεναΑ’ · 1961-1965, σ.81-82. Αθήνα, Ερμής, 1975 (πρώτη δημοσίευση στην εφημερίδα Το Βήμα, 20/5/1962).
• Βίττι Μάριο, Κριτική για το Βιοτεχνία υαλικών, Το Βήμα, 27/7/1979 και 27/9/1979.
• Δέγλερη Μαίρη, «Μένης Κουμανταρέας», Περίπλους1 (Ζάκυνθος), Άνοιξη 1984, σ.3-5.
• Ζήρας Αλεξ., Κριτική για το Η κυρία Κούλα, Σχεδία1, 11-12/1978, σ.53-56.
• Ζήρας Αλεξ., «Κουμανταρέας Μένης», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό5. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1986.
• Θεοδωρόπουλος Τάκης, Κριτική για το Ο ωραίος λοχαγός, Μεσημβρινή, 14/12/1982.
• Καραντώνης Αντρέας, Σύγχρονοι πεζογράφοι, σ.352-355. Αθήνα, Νικόδημος, 1970.
• Καρβέλης Τάκης, «Μένης Κουμανταρέας», Η μεταπολεμική πεζογραφία · Από τον πόλεμο του ’40 ως τη δικτατορία του ‘67Δ΄,σ.268-296. Αθήνα, Σοκόλης, 1988.
• Κάσσος Βαγγέλης, Κριτική για τη Φανέλα με το εννιά, Το Βήμα, 10/5/1987.
• Κοτζιάς Αλέξανδρος, Μεταπολεμικοί πεζογράφοι, σ. 251-252, 253-255, 257, 257-261, 261-264. Αθήνα, Κέδρος, 1982.
• Κούρτοβικ Δημοσθένης, «Μένης Κουμανταρέας», Έλληνες μεταπολεμικοί συγγραφέας· Ένας κριτικός οδηγός, σ.125-127. Αθήνα, Πατάκης, 1995.
• Μενδράκος Τάκης, «Μένης Κουμανταρέας: Ο ωραίος λοχαγός», Επίκαιρα, 20/1/1983 (τώρα και στον τόμο Μικρές δοκιμές· Κριτικά σημειώματα & άρθρα, σ.45-47. Αθήνα, Σοκόλης, 1990).
• Μερακλής Μ.Γ., Κριτική για το Ο ωραίος λοχαγός, Προσεγγίσεις στην ελληνική πεζογραφία, σ.187-191. Αθήνα, Καστανιώτης, 1986 (πρώτη δημοσίευση με τίτλο «Ένα τίλημμα», Διαβάζω63, 23/2/1983, σ.49-51).
• Πάλμερ Λώρα, «Παρωδία και μεταφορά στο Κουρείο του Μένη Κουμανταρέα», Η λέξη54, 5/1986, σ.517-525.
• Πλάνης Κ., Κριτική για τη Φανέλλα με το εννιά, Πλανόδιον2, Άνοιξη 1987, σ.88-89.
• Ραφτόπουλος Δημ., Κριτική για Τα μηχανάκια, Επιθεώρηση Τ¨εχνης96, 12/1962, σ.774-776.
• Σαχίνης Απόστολος, Μεσοπολεμικοί και μεταπολεμικοί πεζογράφοι, σ.141-145,145-146, 146-147, 147-148, 148-150. Αθήνα, Εστία, 1985.
• Σταματίου Κώστας, Κριτική για το Σεραφείμ και Χερουβείμ, Τα Νέα, 31/10/1981.
• Τσακνιάς Σπύρος, «Το σημείο καμπής στην πεζογραφία του Μένη Κουμανταρέα», Η λέξη54, 5/1986, σ.512-516.
• Τσακνιάς Σπύρος, «Μένης Κουμανταρέας, Η φανέλα με το εννιά», Η Πρώτη, 30/12/1986 (τώρα και στον τόμο Επί τα ίχνη, σ.101-102. Αθήνα, Σοκόλης, 1990).
• Φαρίνου-Μαλαματάρη Γεωργία, «Μυθοπλασία και πραγματικότητα, τέσσερα μεταδιηγήματα του Μένη Κουμανταρέα», Λογοτεχνικός πολίτης72, 5-7/1986, σ.58-64.
• Χατζιδάκη Νατάσα, «Σκύψιμο με συμπάθεια στο υπαρξιακό πρόβλημα του σύγχρονου έλληνα» (κριτική για το Κουρείο), Διαβάζω23, 8/1979, σ.69-71.
• Χουρμουζιάδης Κρίτων, «Μετά το αδιέξοδο (Μένη Κουμανταρέα: Η φανέλα με το εννιά)», Η λέξη54, 5/1986, σ.505-511.
Συνεντεύξεις
• «Με απασχολούν οι ανθρώπινες σχέσεις», Διαβάζω1, 1-2/1976, σ.18-26.
• «Σε β΄ πρόσωπο· Μια συνομιλία του Μένη Κουμανταρέα με τον Αντώνη Φωστιέρη και τον Θανάση Νιάρχο», Η λέξη54, 5/1986, σ.559-563.
• «Μένης Κουμανταρέας: Ζω πάντα με την προσμονή της έκπληξης», Διαβάζω373, 4/1997, σ.102-113 (η συνέντευξη στον Γιάννη Βατόπουλο).

Εργογραφία


(πρώτες αυτοτελείς εκδόσεις)

Ι.Πεζογραφία
• Τα μηχανάκια. Αθήνα, Φέξης, 1962.
• Το αρμένισμα. Αθήνα, Κολλάρος, 1967.
• Τα καημένα. Αθήνα, Κέδρος, 1972.
• Βιοτεχνία υαλικών. Αθήνα, Κέδρος, 1975.
• Η κυρία Κούλα. Αθήνα, Κέδρος, 1978.
• Το κουρείο. Αθήνα, Κέδρος, 1979.
• Σεραφείμ και Χερουβείμ. Αθήνα, Κέδρος, 1981.
• Ο ωραίος λοχαγός. Αθήνα, Κέδρος, 1982.
• Η φανέλλα με το εννιά. Αθήνα, Κέδρος, 1986.
• Πλανόδιος σαλπιγκτής. Αθήνα, Κέδρος, 1989.
• Η συμμορία της άρπας. Αθήνα, Κέδρος, 1993.
• Θυμάμαι τη Μαρία. Αθήνα, Καστανιώτης, 1994.
• Η μυρωδιά τους με κάνει να κλαίω. Αθήνα, Κέδρος, 1996.
ΙΙ.Μετάφραση
• Hermann Hesse, Ντέμιαν. Αθήνα, 1961.
• C.Mc Kullers, Η μπαλάντα του λυπημένου καφενείου. Αθήνα, 1969.
• W.Faulkner, Καθώς ψυχορραγω. Αθήνα, 1970.
• L.Karoll, Η Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων. Αθήνα, 1972.
• Georg Buchner, Λεντς. Αθήνα, 1977.
• H.Melvile, Μπάρτεμπλυ ο γραφιάς και άλλες ιστορίες. Αθήνα, Οδυσσέας, 1980.
• Fitzgerald, Το πλουσιόπαιδο. Αθήνα, 1980.
• Heimingway, Οι φονιάδες. Αθήνα, Κέδρος, 1995.
• Poe Ε.Α., Στη δίνη του Μάελστρομ. Αθήνα, Κέδρος, 1995.
• Φιτζέραλντ Φ.Σ., Το πλουσιόπαιδο. Αθήνα, 1996.


Νέα αναζήτηση