Αρχείο Ελλήνων Λογοτεχνών
Καρούζος Νίκος
Τόπος Γέννησης:Ναύπλιο
Έτος Γέννησης:1926
Έτος Θανάτου:1990
Λογοτεχνικές Κατηγορίες:Ποίηση
Δοκίμιο

Βιογραφικό Σημείωμα

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΟΥΖΟΣ (1926-1990)


Ο Νίκος Καρούζος του Δημήτρη και της Κωνσταντίνας, το γένος Πιτσάκη, γεννήθηκε στο Ναύπλιο. Ο πατέρας του ήταν δάσκαλος στρατευμένος στο Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο, διώχτηκε κατά τη διάρκεια του εμφυλίου και εξορίστηκε μετά τη συνθηκολόγηση της Βάρκιζας. Η μητέρα του ήταν κόρη ιερωμένου και δασκάλου. Κατά τη διάρκεια των γυμνασιακών του χρόνων ο Καρούζος έδρασε στην ΕΠΟΝ και εξορίστηκε στην Ικαρία (1947) και στη Μακρόνησο (1951), από όπου έφυγε τελικά το 1953 μετά από νευρικό κλονισμό. Παντρεύτηκε δύο φορές, το 1955 τη Μαρία Δαράκη, με την οποία έζησε λίγους μόλις μήνες και το 1963 τη Μαίρη Μεϊμαράκη, από την οποία χώρισε το 1980. Από το 1981 και ως το τέλος της ζωής του τον συντρόφεψε η Εύα Μπέη. Σπούδασε νομικά και πολιτικές επιστήμες στην Αθήνα, δεν ολοκλήρωσε όμως τις σπουδές του, καθώς ήδη από το 1941 είχε στραφεί στην ποίηση. Το 1949 πραγματοποίησε την πρώτη επίσημη εμφάνισή του στο χώρο των γραμμάτων με τη δημοσίευση του ποιήματός του Σίμων ο Κυρηναίος στο περιοδικό Ο Αιώνας μας. Η πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο Η επιστροφή του Χριστού εκδόθηκε το 1954. Στους λογοτεχνικούς κύκλους έγινε πιο γνωστός στη δεκαετία του ’60 με τις συλλογές Η έλαφος των άστρων, Ο υπνόσακκος και Πενθήματα. Ακολούθησαν πολλές ακόμη συλλογές και συγκεντρωτικές εκδόσεις των ποιημάτων του ως τη συγγραφή του τελευταίου του ποιητικού έργου Αιώρηση, γραμμένου στις 29 Αυγούστου 1990 στο νοσοκομείο Υγεία, όπου ο ποιητής νοσηλευόταν τα δύο τελευταία χρόνια της ζωής του, άρρωστος από καρκίνο, και πέθανε. Συνεργάστηκε με τα περιοδικά όπως Νέα Εστία, Αθηναϊκά Γράμματα, Ευθύνη, Σπείρα, Τομές, η Λέξη. Τιμήθηκε με το Β΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης (1963), το Βραβείο της Ομάδας των Δώδεκα (1963), το Α΄ Εθνικό Βραβείο Ποίησης, από κοινού με τους Τάκη Βαρβιτσιώτη και Μίλτο Σαχτούρη (1972) και το Α΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης (1988). 1. Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του Νίκου Καρούζου βλ. Αργυρίου Αλεξ., «Νίκος Καρούζος», Η ελληνική ποίηση · Η πρώτη μεταπολεμική γενιά, σ.482-483. Αθήνα, Σοκόλης, 1982, Ζήρας Αλεξ., «Καρούζος Νίκος», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό4. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1985, Λαλουδάκη Ελισσάβετ, «Νίκος Καρούζος (1926-1990), Χρονολόγιο», Διαβάζω393, 2/1999, σ.110-115, Παπακόγκος Κωστής, «Αιχμάλωτος της ελευθερίας», Η λέξη88-89, 10-11/1989, σ.885-891 και Χατζηφώτης Ι.Μ., «Καρούζος Ν.Δ.», Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας8. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

1

• Αργυρίου Αλεξ., «Νίκος Καρούζος», Η ελληνική ποίηση · Η πρώτη μεταπολεμική γενιά, σ.482-483. Αθήνα, Σοκόλης, 1982.
• Αργυρίου Α., «Καρούζος Ν.», Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος-Λαρούς-Μπριττάνικα.
• Για τον Νίκο Καρούζο · Συμπόσιο, Αθήνα, 21-23/10/1993. Αθήνα, Ίκαρος, 1996 (ομιλίες των Κωστή Παπακόγκου, Γιάννη Δάλλα, Τάσου Δενεγρή, Κατερίνας Αγγελάκη - Ρουκ, Ματθαίου Μουντέ, Σάββα Μιχαήλ, Μάνου Στεφανίδη, Μανόλη Πρατικάκη, Ευγένιου Αρανίτση, Θάνου Σταθόπουλου, Έκτορα Κακναβάτου, Αλέξανδρου Ακριτόπουλου, Γιώργου Κεντρώτη, Βίκτωρα Ιβάνοβιτς, Δώρας Μέντη, Παναγιώτη Λιαλιάτση, Βασίλη Λαλιώτη, Δημήτρη Κακαμπούρα, Ν.Δ.Τριαναταφυλλόπουλου, Αριστοτέλη Νικολαϊδη, Τηλέμαχου Λουγγή, Ελισσάβετ Λαλουδάκη, Θανάση Νιάρχου και Ανδρέα Μπελεζίνη).
• Δημάκης Μηνάς, Λογοτεχνικά δοκίμια και μελέτες. Αθήνα, Βάκχων, 1969.
• Ζήρας Αλεξ., «Καρούζος Νίκος», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό4. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1985.
• Θέμελης Γιώργος, «Ν.Δ.Καρούζος», Η νεώτερη ποίησή μας, σ.231-240. Αθήνα, Φέξης, 1963.
• Καραμβάλης Δημήτρης Ι., «Η Αθήνα στην ποίηση του Νίκου Καρούζου», Νέα Εστία135, 15/3/1994, ετ.ΞΗ΄, αρ.1601, σ.394-396.
• Καραντώνης Ανδρέας, Η ποίησή μας μετά τον Σεφέρη, σ.158-185. Αθήνα, Δωδώνη, 1976.
• Καραντώνης Ανδρέας, Γύρω από τη σύγχρονη ελληνική ποίηση. Αθήνα, Παπαδήμας, 1978 (ε΄ έκδοση).
• Κούρτοβικ Δημοσθένης, «Νίκος Καρούζος», Έλληνες μεταπολεμικοί συγγραφείς· Ένας κριτικός οδηγός, σ.114-115. Αθήνα, Πατάκης, 1995.
• Μπελεζίνης Αντρέας, Η «Νεολιθική νυχτωδία στην Κρονστάνδη» του Ν.Κ. · Κριτική ανάγνωση. Αθήνα, Σπείρα/Κριτική, 1987.
• Νιάρχος Θανάσης Θ., «Η τραγικότητα της ύπαρξης», Διαβάζω27, 1/1980, σ.75-77.
• Πηλείδης Τέρπος, Ο ποιητής Νίκος Καρούζος · Κριτικά σημειώματα. Αθήνα, Εστία, 1991.
• Σαββίδης Αλέξης Γ.Κ., Νίκος Καρούζος (17 Ιουλίου 1926-28 Σεπτεμβρίου 1990). Άμφισσα, 1991. (ανάτυπο από το περ. Τετράμηνα44-45, σ.2903-2916)
• Χατζηβασιλείου Β., Κριτική για τη συλλογή Νεολιθική νυχτωδία στην Κροστάνδη, Η Καθημερινή, 11/12/1988.
• Χειλαδάκης Νίκος, «Υπεροψίαν και μέθην θα είχε ο Δαρείος!», Μανδραγόρας1, 11/1993, σ.32-33.
• Χωρεάνθη Ελένη, «Η πολυχρωμία της μοναξιάς», Διαβάζω179, 25/11/1987, σ.68-69.
Αφιερώματα περιοδικών
• Η λέξη88-89, 10-11/1989.
• Διαβάζω393, 2/1999.
Συνεντεύξεις
• «Μια συνομιλία με το Ν.Δ.Καρούζο», Η λέξη2, 2/1981, σ.127-131.
• «Η ποίηση πάντα μεγεθύνει», Διαβάζω48, 12/1981, σ.64-74 (στον Ανδρέα Μπελεζίνη). 1. βλ. και Σαββίδης Αλέξης, Νίκος Καρούζος (17 Ιουλίου 1926-28 Σεπτεμβρίου 1990). Άμφισσα, 1991 (ανάτυπο από το περ. Τετράμηνα44-45, σ.2903-2916)

Εργογραφία


(πρώτες αυτοτελείς εκδόσεις)

Ι.Ποίηση
• Επιστροφή του Χριστού. Αθήνα, 1953.
• Νέες δοκιμές. Αθήνα, 1954.
• Σημείο. Αθήνα, 1955.
• Είκοσι ποιήματα. Αθήνα, 1955.
• Διάλογοι. Αθήνα, 1956.
• Ποιήματα. Αθήνα, 1961.
• Η έλαφος των άστρων. Αθήνα, 1962.
• Ο υπνόσακκος. Αθήνα, Ζάρβανος, 1964.
• Πενθήματα. Αθήνα, 1969.
• Λευκοπλάστης για μικρές και μεγάλες αντινομίες. Αθήνα, 1971.
• Χορταριασμένα χάσματα. Θεσσαλονίκη, Εγνατία, 1974.
• Απόγονος της νύχτας. Αθήνα, Πολύπλανο, 1978.
• Δυνατότητες και χρήση της ομιλίας. Θεσσαλονίκη, Εγνατία, 1979.
• Ο ζήλος του μη σχετικού με παροράματα· Με τέσσερες εικόνες της Ελένης Βερναρδάκι. Αθήνα, Πολύπλανο, 1980.
• Μονολεκτισμοί και ολιγόλεκτα· Με ζωγραφική του Απόστολου Γιαγιάννου. Αθήνα, Εξάντας, 1980.
• Φαρέτριον. Αθήνα, Ύψιλον/Βιβλία, 1981.
• Αναμνηστική Λήθη. Αθήνα, Γοργώ, 1982.
• Αντισεισμικός τάφος. Αθήνα, Εστία, 1984.
• Συντήρηση ανελκυστήρων. Αθήνα, Καστανιώτης, 1986.
• Νεολιθική νυκτωδία στην Κρονστάνδη. Αθήνα, Απόπειρα, 1987.
• Ερυθρογράφος. Αθήνα, Απόπειρα, 1988.
• Λογική μεγάλου σχήματος. Αθήνα, Ερατώ, 1989.
• Θρίαμβος χρόνου. Αθήνα, Απόπειρα, 1997.
• Ευρέσεις από κυανό κοβάλτιο. Αθήνα, Ίκαρος, 1991.
ΙΙ.Δοκίμιο
• Μεταφυσικές εντυπώσεις απ’ τη ζωή ως το θέατρο. Αθήνα, Άψινθος, 1966.
• Νίκος Καρούζος - Περί ζωγράφων. Αθήνα, εκδ. της Γκαλερί Titanium, 1988.
ΙΙΙ.Μεταφράσεις
• Μπόρχες Χορχέ Λουίς, O δημιουργός και άλλα κείμενα·Μια μικρή ανθολογία πεζογραφημάτων του Μπόρχες που μετέφρασαν ο Ν.Δ.Καρούζος και ο Δημήτρης Καλοκύρης. Αθήνα, Ύψιλον, 1980.
ΙV.Συγκεντρωτικές εκδόσεις
• Ποιήματα. Θεσσαλονίκη, Εγνατία, 1979.
• Χρόνος. Αθήνα, Μίμνερμος, 1980.
• Η πρώτη εποχή. Αθήνα, Ερατώ, 1987.
• Η δεύτερη εποχή. Αθήνα, Ερατώ, 1988.
• Τα βαθυκύανα ποιήματα. Αθήνα, Μίμνερμος, 1990.
• Τα ποιήματαΑ΄ (1961-1978). Αθήνα, Ίκαρος, 1993.
• Τα ποιήματαΒ΄ (1979-1991). Αθήνα, Ίκαρος, 1994.
• Πεζά κείμενα. Αθήνα, Ίκαρος, 1998.


Νέα αναζήτηση