Αρχείο Ελλήνων Λογοτεχνών
Δραγούμης Ίων (Ιωάννης)
Τόπος Γέννησης:Αθήνα
Έτος Γέννησης:1878
Έτος Θανάτου:1920
Λογοτεχνικές Κατηγορίες:Πεζογραφία
Δοκίμιο
Μετάφραση
Χρονικό - Χρονογράφημα

Βιογραφικό Σημείωμα

ΙΩΝ ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (1878 - 1920)


Ο Ίων (Ιωάννης) Δραγούμης γεννήθηκε στην Αθήνα, γόνος οικογένειας πολιτικών και γιος του αγωνιστή, βουλευτή, Υπουργού Εξωτερικών της κυβέρνησης Χαριλάου Τρικούπη και λόγιου, Στέφανου Δραγούμη. Σπούδασε Nομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και από το 1899 ακολούθησε τον διπλωματικό κλάδο, υπηρετώντας στη διπλωματική υπηρεσία του Υπουργείου Εξωτερικών. Το 1897 κατατάχτηκε εθελοντικά στο μέτωπο του ελληνοτουρκικού πολέμου, ενώ υπήρξε βασικός συνεργάτης του Παύλου Μελά στην οργάνωση της άμυνας έναντι των Βούλγαρων, πολέμησε στον πρώτο Βαλκανικό πόλεμο ως απλός δεκανέας και το 1902 τοποθετήθηκε με δική του αίτηση υποπρόξενος στο Προξενείο Μοναστηρίου. Στη συνέχεια υπηρέτησε ως πρόξενος στις Σέρρες (1903), τον Πύργο Βουλγαρίας και τη Φιλιππούπολη (1904), την Αλεξάνδρεια και το Δεδεαγάτς (1905) και το 1907 τοποθετήθηκε στην πρεσβεία Κωνσταντινούπολης. Το 1908 ίδρυσε από κοινού με τον Αθανάσιο Σουλιώτη-Νικολαΐδη την Οργάνωση Κωνσταντινουπόλεως, η οποία είχε ως στόχο της την επίτευξη ισοπολιτείας των εθνοτήτων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και τη σύμπραξη ελλήνων και τούρκων για τη δημιουργία ενιαίου κράτους στα ευρωπαϊκά πρότυπα. Το 1909 οργάνωσε το Β΄ πολιτικό τμήμα ανατολικών υποθέσεων στο Υπουργείο Εξωτερικών και υπηρέτησε αρχικά στην πρεσβεία της Ρώμης και στη συνέχεια του Λονδίνου, ενώ μετά από περιοδεία του σε πρεσβείες και γενικά προξενεία στα Βαλκάνια, επανατοποθετήθηκε στο Υπουργείο Εξωτερικών, θέση από την οποία διοργάνωσε το 1911 το συνέδριο των Δωδεκανησίων στην Πάτμο, που διαλύθηκε από τους Ιταλούς (είχε προηγηθεί η ιταλική κατάκτηση των Δωδεκανήσων), πρόλαβε ωστόσο να προβάλει το αίτημα για ένωση με την Ελλάδα ή αυτονομία. Κατά τη διάρκεια του πρώτου βαλκανικού πολέμου διετέλεσε σύμβουλος του διαδόχου Κωνσταντίνου, παρακολούθησε την κατάληψη της Θεσσαλονίκης και υπηρέτησε στο Υπουργείο Εξωτερικών υπό τον Ελευθέριο Βενιζέλο, με τον οποίο άρχισε ήδη να εκδηλώνει πολιτική διάσταση. Κατά τη διάρκεια του πρώτου παγκοσμίου πολέμου υπηρέτησε ως επιτετραμμένος στη Βιέννη και το Βερολίνο, θέση από την οποία αρνήθηκε να διαπραγματευτεί την ανταλλαγή των ελληνικών πληθυσμών Θράκης και Δυτικής Μικρασίας με τους τουρκικούς πληθυσμούς της Μακεδονίας. Στη συνέχεια διορίστηκε στην πρεσβεία της Πετρούπολης. Το 1915 παραιτήθηκε από το διπλωματικό σώμα και εκλέχτηκε ανεξάρτητος βουλευτής του νομού Φλώρινας. Επικριτής του παλατιού για την πολιτική στο χώρο της Μακεδονίας, που οδήγησε στην παράδοση των ανατολικών περιοχών στους Βούλγαρους, αντιτάχτηκε ωστόσο και στην πολιτική του Βενιζέλου που οδήγησε στην έξωση του Κωνσταντίνου, ενώ επέκρινε και την ελληνική στρατιωτική παρουσία στη Μικρά Ασία, στάση που τον οδήγησε στην εξορία, αρχικά στην Κορσική και στη συνέχεια στη Σκόπελο. Πατριώτης στα όρια του εθνικισμού, ο Ίων Δραγούμης δολοφονήθηκε στην οδό Βασιλίσσης Σοφίας από την υπηρεσία σωματοφυλακής του Βενιζέλου (με αρχηγό τον Παύλο Γύπαρη), όταν μαθεύτηκε η απόπειρα εναντίον του Βενιζέλου στο Παρίσι. Στο χώρο των γραμμάτων ο Δραγούμης έγινε γνωστός κυρίως μέσα από τον Εκπαιδευτικό Όμιλο, του οποίου υπήρξε συνιδρυτής, και των συνεργασιών του με το Νουμά του Δημητρίου Ταγκόπουλου (με το ψευδώνυμο Ίδας). Υπήρξε επίσης συνιδρυτής του περιοδικού Πολιτική Επιθεώρησις. Το λογοτεχνικό έργο του περιλαμβάνει εθνικοπατριωτικά μυθιστορήματα.
1. Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του Ίωνα Δραγούμη βλ. Βερέμης Θάνος, «Δραγούμης Ίων», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό3, Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1985, Κουμαριανού Αικατερίνη, «Ίων Δραγούμης», Η παλαιότερη πεζογραφία μας• Από τις αρχές της ως τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο, τ.ΙΑ΄, σ.8-49. Αθήνα, Σοκόλης, 1998, Χρυσανθόπουλος Επαμ., «Δραγούμης Ίων», Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας6. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ., Ω., «Δραγούμης Ιωάννης ή Ίων», Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια9. Αθήνα, Πυρσός, 1929, και «Χρονογραφία του Ίωνος Δραγούμη», Τετράδια Ευθύνης7, 1978, σ.147-149.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία



• Βερέμης Θάνος, «Δραγούμης Ιωάννης ή Ίων», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό3. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1985.
• Γουνελάς Χαράλαμπος – Δημήτρης, Η σοσιαλιστική συνείδηση στην ελληνική λογοτεχνία 1897-1912. Αθήνα, Κέδρος, 1984.
• Ζάννας Παύλος (επιμ.), Πηνελόπη Δέλτα• Αναμνήσεις. Αθήνα, Ερμής, 1996.
• Θεοτοκάς Γιώργος, «Ίων Δραγούμης», Πνευματική Πορεία, σ.248-268. Αθήνα, Φέξης, 1961.
• Καζατζής- Ζαμάνικος Κώστας, Ίων Δραγούμης· Ένας αληθινός ελληνολάτρης· πρόλογος Φίλιππου Δραγούμη. Αθήνα, 1977.
• Καραντώνης Αντρέας, «Ίων Δραγούμης», Φυσιογνωμίες· Τόμος πρώτος, σ.252-273. Αθήνα, Παπαδήμας, 1977.
• Κουμαριανού Αικατερίνη
• Μελάς Σπύρος, «Ίων Δραγούμης», Νεοελληνική Λογοτεχνία, σ.395-406. Αθήνα, Φέξης, 1962.
• Παπακωνσταντίνου Θ. (επιμ.), Ίων Δραγούμης και η πολιτική αρθρογραφία. Αθήνα., Αετός, 1957 (στη σειρά Βασική Βιβλιοθήκη, αρ.31).
• Παράσχος Κλέων, Ίων Δραγούμης. Αθήνα, Πυρσός, 1936.
• Παράσχος Κλέων, Ίων Δραγούμης - Κείμενα λογοτεχνικά. Αθήνα, Σύλλογος προς διάδοσιν ωφελίμων βιβλίων, 1963.
• Π[αράσχος Κλέων], «Ίωνος Δραγούμη: Ο Ελληνισμός μου και οι έλληνες (1903-1909) – Ελληνικός Πολιτισμός (1913)», Νέα Εστία10, ετ.Α΄, 1η/9/1927, σ.633-635.
• Σαρδελής Κώστας, «Περικλης Γιαννόπουλος – Ίων Δραγούμης· Ελληνοκεντρισμός και ελληνορθόδοξη παράδοση», Νέα Εστία129, ετ.ΞΕ΄, 1/6/1991, αρ.1534, σ.758-763.
• Σικελιανός Άγγελος, «Ίων Δραγούμης», Πεζός ΛόγοςΔ΄ (1940-1944)• Φιλολογική επιμέλεια Γ.Π.Σαββίδης. Αθήνα, Ίκαρος, 1982.
• Σταυρίδη – Πατρικίου Ρένα, Δημοτικισμός και κοινωνικό πρόβλημα. Αθήνα, Ερμής, 1976 (στη σειρά Νεά Ελληνική Βιβλιοθήκη).
• Τζωρτζάκη Φωτεινή (εισαγωγή – σχόλια), Ιών Δραγούμης (Ίδας). Αθήνα, 1953.
• Φωτέας Παναγιώτης, «Πνευματικές παραλληλίες στον Καζαντζάκη και τον Δραγούμη», Νέα Εστία122, ετ.ΞΑ΄, 15/11/1987, αρ.1449, σ.1472-1474.
• Χάρης Πέτρος, «Ίων Δραγούμης», Έλληνες πεζογράφοι, σ.217-226. Αθήνα, Εστία, 1953.
• Χατζίνης Γιάννης, «Το εσωτερικό δράμα του Ίωνος Δραγούμη», Ελληνικά κείμενα, σ.77-82. Αθήνα, Οικονομίδης, χ.χ.
• Χρυσανθόπουλος Επαμ., «Δραγούμης Ίων», Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας6. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ.
• Ω., «Δραγούμης Ιωάννης ή Ίων», Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια9. Αθήνα, Πυρσός, 1929.
Αφιερώματα περιοδικών
• Νουμάς697, 15/8/1920.
• Νέα Εστία29, ετ.ΙΕ΄, 15/3/1941, αρ.342.
• Μακεδονικά Φύλλα1, 8-9/1942.
• Ελληνική Δημιουργία112, ετ.10, 1η/10/1952.
• Τετράδια ευθύνης7, 1978 (με τίτλο Επιτάφια Στήλη στον Ίωνα Δραγούμη· Εκατό χρόνια από τη γέννησή του).

Εργογραφία


(πρώτες αυτοτελείς εκδόσεις)

Ι.Πεζογραφία
• Μαρτύρων και ηρώων αίμα· Το βιβλίο τούτο αφιερόνεται [sic] στους νέους. Αθήνα, 1907 (με το ψευδώνυμο Ίδας).
• Ελληνικά χώματαΑ΄. Κωνσταντινούπολη, 1908.
• Σαμοθράκη (το νησί)· Αφιερόνεται στους νέους. Αθήνα, 1909 (με το ψευδώνυμο Ίδας).
• Όσοι ζωντανοί. Αθήνα, 1911.
• Το μονοπάτι·Μυθιστόρημα. Αθήνα, 1925.
• Σταμάτημα· Μυθιστόρημα. Αθήνα, 1927.
ΙΙ.Δοκίμια
• Προκήρυξη. Στους σκλαβωμένους και στους ελευθερωμένους έλληνες. Κωνσταντινούπολη, 1908.
• Η μικρή πατρίδα. Στους σκλαβωμένους και στους ελευθερωμένους έλληνες. [Κωνσταντινούπολη], 1908.
• Ελληνικός πολιτισμός. Αλεξάνδρεια, έκδοση του περ. Γράμματα, 1914.
• Ο ελληνισμός μου και οι έλληνες. Αθήνα, 1927.
• Ελληνικός πολιτισμός. Επιμέλεια Φίλιππος Δραγούμης. Αθήνα, 1927.
ΙΙΙ.Συγκεντρωτικές εκδόσεις
• Κοινότης, έθνος και κράτος· Γνώμαι του Ίωνος Δραγούμη 1907-1919· Εκδίδεται επιμελεία Φιλίππου Στ. Δραγούμη. Αθήνα, 1923 (έκτακτο τεύχος του περιοδικού Πολιτική Επιθεώρησις).
• Ίωνος Δραγούμη έργα· Σειρά Α’. Λογοτεχνικά, τομ.1-6.
• Ίωνος Δραγούμη έργα· Σειρά Β’. Κριτικά, Κοινωνικά, Πολιτικά, τομ.1-6.
• Ίωνος Δραγούμη έργα· Σειρά Γ’. Ιδιωτικά, τομ.1-2.
• Κείμενα λογοτεχνικά· Εκλογή, πρόλογος, εισαγωγικά σημειώματα, σχόλια Κλέωνος Β.Παράσχου. Αθήνα, Σύλλογος προς διάδοσιν ωφελίμων βιβλίων, 1963.
• Αισθητικά κείμενα· Επιμέλεια Αικατερίνη Φ. Φραντζεσκάκη. Αθήνα, Δωδώνη, 1992.
• Πολιτικοί προγραμματικοί στοχασμοί· Εισαγωγικό κείμενο Γιάννη Κορδάτου. Αθήνα, Μπάυρον, 1972.
• Φύλλα ΗμερολογίουΑ΄· (1895-1902)· Επιμέλεια Θεόδωρος Ν. Σωτηρόπουλος. Αθήνα, Ερμής, 1988.
• Φύλλα ΗμερολογίουΔ΄· (1908-1912)· Επιμέλεια Θ.Βερέμης – Γ.Κολιόπουλος. Αθήνα, Ερμής, 1985.
• Φύλλα ΗμερολογίουΣτ΄· (1918-1920)· Επιμέλεια Θεόδωρος Ν. Σωτηρόπουλος. Αθήνα, Ερμής, 1987.
• 10 άρθρα του στο «Νουμά»· τακτοποιημένα και φροντισμένα από τον Δ.Π.Ταγκόπουλο. Αθήνα, Τύπος, χ.χ. (και νεότερη έκδοση Θεσσαλονίκη, Ρηγόπουλος, 1994).


Νέα αναζήτηση