Προλογικό

Κεντρική
Προλογικό
Ομάδα Εργασίας
Χρονολόγιο
Βιογραφία
Ιστορικά Γεγονότα
Ο λόγος του Μ
Κριτική
Γραμματολογικά
Βιβλιογραφία
Στο σχολείο
Εικαστικά
Δραστηριότητες
'Αλλες Συνδέσεις
Περιεχόμενα

ΦΑΚΕΛΟΣ : ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ

Υπεύθυνη: Χριστίνα Βέικου

 Στρατηγός Μακρυγιάννης: «Εγώ την αλήθεια θα την ειπώ γυμνή».

Λόγος ανάμεσα στην Ιστορία και τη Λογοτεχνία.

Ηχητικό ντοκουμέντο: Ο Άγγελος Τερζάκης  μιλάει για τον  Μακρυγιάννη.(905KB)

Α. Σκεπτικό

Ξεκινώντας από την κρίση του Σεφέρη ότι « ο Μακρυγιάννης είναι ο πιο σημαντικός πεζογράφος της νέας ελληνικής λογοτεχνίας…», θεωρούμε ότι η ζωή και το έργο του Μακρυγιάννη αποτελούν ένα σπουδαίο, αποκαλυπτικό και συναρπαστικό, κομμάτι της ζωής του ελληνισμού στα εξήντα πρώτα χρόνια του περασμένου αιώνα. Τα απομνημονεύματά του αναπαριστούν, σαν μία ζωηρή νωπογραφία, τα ιστορικά γεγονότα του απελευθερωτικού αγώνα και των πρώτων χρόνων της πολιτικής διακυβέρνησης του ελεύθερου κράτους αλλά και μεταφέρουν τον αυθορμητισμό μιας πηγαίας λογοτεχνικότητας μέσα από ένα γραπτό λόγο έμφορτο από τη συγκίνηση μιας βιούμενης προφορικής μαρτυρίας.

Ο Μακρυγιάννης είναι μία πολυσύνθετη προσωπικότητα: αρχίζει τη ζωή του ως πολεμιστής και την τελειώνει ως πολιτικός φιλόσοφος, ξεκινά ως αγράμματος και δημιουργεί ως λόγιος ένα μνημειακό γραπτό έργο, με αφετηρία την ατομική του ολοκλήρωση θέτει ως τελικό στόχο του την αναμόρφωση της συλλογικής συνείδησης των Ελλήνων, σύγχρονων και μεταγενέστερων.

Ο σκοπός του ήταν, όπως τον διατυπώνει ο ίδιος : «… να γράψω τον βίον μου, όσα έπραξα εις την μικρή μου ηλικία και όσα εις την κοινωνία,… και όσα διά την πατρίδα μου… και όσα είδα και ξέρω οπούγιναν εις τον Αγώνα και σε όσα κατά δύναμη συμμέθεξα κ’ εγώ κ’ έκαμα το χρέος μου… Δεν έπρεπε να έμπω εις αυτό το έργον ένας αγγράμματος, να βαρύνω τους τίμιους αναγνώστες και μεγάλους άντρες και σοφούς της κοινωνίας και να τους βάλω σε βάρος, να τους κινώ την περιέργειά τους και να χάνουν τις πολύτιμες στιγμές εις αυτά. Αφού όμως έλαβα και εγώ ως άνθρωπος αυτείνη την αδυναμίαν, σας ζητώ συγνώμη εις το βάρος οπού θα σας δώσω. Αν είμαι τίμιος άνθρωπος, θέλω γράψη την αλήθεια… Ολοι οι αναγνώστες έχετε χρέος πρώτα να ερευνήσετε διά την διαγωγή μου, πώς φέρθηκα εις την κοινωνία και Αγώνα, και αν τιμίως φέρθηκα, βάλετε βάση και εις τα γραφόμενά μου· αν ατίμως φέρθηκα, μην πιστεύετε τίποτας.»

Μέσα από το έργο του Μακρυγιάννη αναδύονται ζωηρά μια σειρά από δημιουργικές αντιστίξεις, όπως είναι η ισορροπία ανάμεσα στην ιστορία και τη λογοτεχνία, στην αντικειμενική κρίση και την υποκειμενική μαρτυρία, στην ατομικότητα και τη συλλογικότητα, στην εγγραματοσύνη και την προφορικότητα, στην πράξη και τον λόγο τελικά. Τα θέματα μπορούν να αποτελέσουν σημαντικά κίνητρα για να γνωρίσουν οι μαθητές και οι μαθήτριες τον Μακρυγιάννη όχι μόνον ως αγωνιστή της Επανάστασης αλλά και ως πνευματικό δημιουργό. Θα μπορέσουν έτσι να στραφούν, στη συνέχεια, στην αναζήτηση πρόσθετων πληροφοριών και πηγών, ώστε να ανασυγκροτήσουν, μέσα από αποσπάσματα του έργου του, την προσωπικότητα του Μακρυγιάννη αλλά και μιαν εικόνα του ιστορικού και κοινωνικού πλαισίου της εποχής του.

Μια τέτοια μέθοδος είναι καινοτομική διδακτική πρακτική, από τη μία γιατί προωθεί την ενεργητική συμμετοχή των μαθητών στη χρήση των πηγών και στην απόκτηση γνώσης και από την άλλη γιατί συνδυάζει τη χρήση της αυτοβιογραφίας ως ιστορικής πηγής και ως οδηγό για τη λογοτεχνική ερμηνεία. Τέλος, ένα σημαντικός παιδαγωγικός στόχος είναι η γνωριμία, η κατανόηση και η βιωματική προσέγγιση της αυτοπρόσωπης μαρτυρίας μιας εξέχουσας προσωπικότητας όπως ο Μακρυγιάννης.

 

Β. Περιεχόμενο

Αυτός ο ηλεκτρονικός φάκελος προσφέρεται τόσο για προσωπική ενημέρωση όσο και για διδακτική αξιοποίηση από εκπαιδευτικούς και μαθητές. Ο φάκελος περιλαμβάνει ποικίλο υλικό (κείμενα, φωτογραφίες, ζωγραφικούς πίνακες, μουσικά αποσπάσματα, πίνακες ιστορικών γεγονότων και χρονολογικά διαγράμματα, ηχητικά ντοκουμέντα, βιβλιογραφικό οδηγό, ηλεκτρονικές συνδέσεις και διδακτικές δραστηριότητες) σχετικό με την προσωπικότητα, τη ζωή , τον αγώνα και τα απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη καθώς και την απήχηση που είχε ο λόγος του στη νεότερη λογοτεχνική κριτική.

Γ. Τρόπος εφαρμογής

Στόχος είναι:

Η αναζήτηση, η σύγκριση και ο κριτικός σχολιασμός των αποσπασμάτων από τα Απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη καθώς και των παράλληλων κειμένων για την ίδια εποχή.

Η ένταξη του έργου του Μακρυγιάννη στο ιστορικό και κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο της εποχής του.

Ο σχολιασμός της γλώσσας, του ύφους, των ιδεών και των αξιών στο έργο του Μακρυγιάννη.

Η άσκηση στη βιβλιογραφική και την ηλεκτρονική έρευνα.

Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο η λογοτεχνική ανάγνωση και ερμηνεία βασίζεται συχνά σε προσωπικές προφορικές μαρτυρίες που εκφράζουν συγκεκριμένες ιστορικές και κοινωνικές συνθήκες.

Η εφαρμογή των παραπάνω με ασκήσεις, δραστηριότητες και εναλλακτικές μορφές παραγωγής λόγου από τους/ις μαθητές/τριες.

 

Δ. Παιδαγωγικό υλικό 

Βιογραφικά σημειώματα.

Επιλογή αποσπασμάτων από τα Απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη.

Επιλογή παράλληλων κειμένων της ίδιας εποχής (Κασομούλης, Φωτάκος κ.ά.).

Χρονολόγιο των ιστορικών γεγονότων.

Συγκριτικός πίνακας παράλληλων ιστορικών γεγονότων.

Ζωγραφικοί πίνακες του Παναγιώτη Ζωγράφου.

Μουσικά αποσπάσματα. από παλαιούς δίσκους και από τα «Γράμματα στον Μακρυγιάννη» του Ηλία Ανδριόπουλου.

Ηχητικά ντοκουμέντα με αφηγητή τον Άγγελο Τερζάκη

Αποσπάσματα από την κριτική (Σεφέρης, Αλεξανδρόπουλος, Θεοτοκάς κ.ά.).

Βιβλιογραφική αξιοποίηση του καταλόγου των σχολικών βιβλιοθηκών.

Χρήση άλλου εικαστικού, φωτογραφικού και ηλεκτρονικού υλικού.

Γραμματολογικές πληροφορίες.

Σύντομο γλωσσάριο.