Ο σύγχρονος κόσμος μπροστά στο πρόβλημα του φασισμού. Ο πολιτισμός ως όχημα σε μια κοινή πολιτική ενάντια στον ολοκληρωτισμό

α) Επανέκθεση της Εκφυλισμένης Τέχνης
Στις αρχές της δεκαετίας του ΄90 έγινε προσπάθεια από μελετητές της ιστορίας και της ιστορίας της τέχνης να αναβιώσει η έκθεση "Εκφυλισμένη Τέχνη", που είχαν οργανώσει το 1937 οι Ναζί. Σκοπός, βέβαια, αυτά τη φορά δεν ήταν η καταδίωξη της μοντέρνας τέχνης, αλλά να γνωρίσει το σύγχρονο διεθνές κοινό τις μεθόδους και κυρίως τους λόγους για τους οποίους οι Ναζί έβαλαν κατά της πρωτοπορίας. Η έκθεση περιόδευσε πρώτα στην Αμερική (Λος Αντζελες, Σικάγο, Ουάσινγκτον/1991), ενώ το 1992 παρουσιάστηκε και στο Βερολίνο.
Καίριο είναι το ερώτημα που θέτουν οι οργανωτές της επανέκθεσης της Εκφυλισμένης Τέχνης: Γιατί οι εθνικοσοσιαλιστές της Γερμανίας μπήκαν σε καιρό πολέμου στον κόπο, που σήμαινε και σημαντικά χρηματικά έξοδα, να στήσουν αυτήν την έκθεση; Ποια οφέλη ήλπιζαν να αποκομίσουν; Απαντώντας στο ερώτημα αυτό δηλώνουν για μια ακόμη φορά αυτό που θίξαμε στην αρχή, τη δύναμη, δηλαδή, της εικαστικής δημιουργίας και την επικοινωνιακή της ικανότητα με το κοινό: Αν οι Ναζί είχαν απλώς επιτάξει αυτά τα έργα και τα κατέστρεφαν, στην ουσία θα δημιουργούσαν έναν πολιτιστικό μάρτυρα. Αντίθετα, με το να τα εκθέσουν στο κοινό, με τρόπο που τα έκανε να φαίνονται ακόμη πιο ακατανόητα και γελοιοποιώντας τα, είχαν τη δυνατότητα να κάνουν ένα μεγάλο μέρος του κοινού να συμφωνήσει μαζί τους. Εξάλλου, πολλοί ήταν εκείνοι που θεωρούσαν τα περισσότερα έργα της μοντέρνας τέχνης ως μη κατανοητά και ελιτίστικα. Eτσι, σε όλους τους μοντέρνους καλλιτέχνες, και όχι μόνο σε αυτούς που εκπροσωπούνταν στην έκθεση, έστειλαν οι Ναζί ένα μήνυμα ότι τέτοιου είδους τέχνη δε θα γινόταν πλέον ανεκτή στη Γερμανία.

β) Τέχνη & Εξουσία - Η Ευρώπη κάτω από τους δικτάτορες. 1930 -1945
Εξώφυλλο του καταλόγου 'Τέχνη & Εξουσία - Η Ευρώπη κάτω από τους δικτάτορες. 1930 -1945'

Εξώφυλλο του καταλόγου "Τέχνη & Εξουσία - Η Ευρώπη κάτω από τους δικτάτορες. 1930 -1945", όπου απεικονίζεται το σοβιετικό περίπτερο από τη Διεθνή Έκθεση στο Παρίσι, 1937

Πρόκειται για τον τίτλο μιας έκθεσης που οργανώθηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης το 1995 με αφορμή τη συμπλήρωση 50 χρόνων από τη λήξη του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου. Η έκθεση περιόδευσε σε διάφορες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, Λονδίνο, Βαρκελώνη, Βερολίνο, Βιέννη, από το 1995 έως το 1996. Η έκθεση παρουσίαζε τον τρόπο με τον οποίο η εικαστική δημιουργία, η αρχιτεκτονική και ο κινηματογράφος χρησιμοποιήθηκαν από τα ολοκληρωτικά καθεστώτα του Μεσοπόλεμου (Χίτλερ, Στάλιν, Μουσολίνι) ως μέσα προπαγάνδας.


Κορυφή σελίδας